جليل عرفان منش
28
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
سپس حضرت زنبيلى براى من فرستاد كه در آن تعدادى دينار و يك قرآن بود و خادم آن جناب نزد من مىآمد و من ما يحتاج زندگى او را تهيه مىكردم و مىفرستادم . روزى به حضرت عليه السّلام عرض كردم : قربانت گردم ميل دارم مسألهاى از شما بپرسم ولى عظمت و جلال شما مانع مىشود كه سؤال خود را مطرح كنم و اين سؤال براى من بسيار اهميّت دارد و دوست دارم با طرح آن خود را از آتش جهنّم نجات دهم . امام عليه السّلام به من نگريست در حالى كه بسيار اندوهگين بودم ، فرمود : هر چه در نظر گرفتهاى بپرس ، عرض كردم : قربانت كردم من از پدرت در همين مكان پرسيدم جانشين شما كيست ؟ پدرت شما را معرفى كرد و اينك در حالى كه دو سال از آن سؤال مىگذرد ، از شما مىپرسم كه امام و جانشين بعد از شما كيست ؟ حضرت عليه السّلام در اين هنگام فرزندش ابو جعفر امام جواد عليه السّلام را به من معرفى كرد . « 47 » بنابر آنچه مسند الامام الرضا عليه السّلام از توقف حضرت در قادسيه گزارش مىدهد حضرت بايد از راه كوفه گذشته باشد زيرا به صراحت مىنويسد : حضرت از مكّه از طريق باديه به قادسيه رفت . « 48 » مسير عبور حضرت از طريق مكّه به معدن نقره و از آنجا به سوى كوفه است ، زيرا قادسيّه در پانزده ميلى كوفه است . ايرادى كه بر اين نظريه دربارهء توقّف حضرت و يا گذر ايشان در سفر تاريخى خود به خراسان وارد است صرف نظر از اين كه مأمون مؤكّدا فرستادگانش را بر حذر داشته بود كه حضرت را به سوى كوفه ببرند اين است كه اوّلا نباج در مسير اين راه قرار ندارد ، بلكه در مسير راه مدينه به بصره است ( از مدينه و يا مكّه به معدن نقره و از آنجا به سمت نباج كه در شش منزلى بصره است و از آنجا به بصره ) . ثانيا بررسى منازل و نواحى ميان قادسيه تا بصره نشان مىدهند كه نباج در شش منزلى
--> ( 47 ) - عطاردى ، مسند الامام الرضا عليه السّلام ، 1 / 155 و 1 - 160 به نقل از : بصائر الدرجات ، ص 246 . و با تفاوتى كلينى در الكافى ، 2 / 631 و قرب الاسناد در ص 221 آوردهاند . ( 48 ) - منابع جغرافيايى اطلاعى از منازل راه مكّه به قادسيه از طريق باديه به طور واضح ارائه نمىدهند . راه متداول مكّه به قادسيّه همان راه مكّه به كوفه است ، زيرا قادسيّه در چند منزلى راه كوفه است . ر . ك . به : يادداشت شمارهء 1 ( راه مكّه به سوى كوفه ) و يادداشت شمارهء 4 .